De AI-leeshoek
Even geen verkooppraatje. Gewoon verhalen en weetjes over AI, om bij een kop koffie te lezen.
Stand: oktober 2026
Deel 1
Weetjes over AI
Het woord robot komt uit een toneelstuk
In 1920 schreef de Tsjechische schrijver Karel Čapek een toneelstuk over kunstmatige arbeiders. Hij noemde ze "robots", op voorstel van zijn broer Josef, naar het Tsjechische woord robota, dat dwangarbeid betekent. Een woord dat we nu overal gebruiken, begon dus op het toneel.
Asimov en zijn drie wetten
Sciencefictionschrijver Isaac Asimov bedacht in 1942 de drie wetten van de robotica:
- Een robot mag een mens geen kwaad doen, en mag ook niet toelaten dat een mens kwaad overkomt.
- Een robot moet doen wat mensen hem opdragen, tenzij dat tegen de eerste wet ingaat.
- Een robot moet zichzelf beschermen, zolang dat niet tegen de eerste of tweede wet ingaat.
Klinkt waterdicht, toch? Dat was precies de grap. Asimov bedacht de wetten vooral om er goede verhalen mee te kunnen schrijven. In zijn verhalen vinden robots steeds weer een omweg, of raken ze in de knoop omdat twee wetten met elkaar botsen. Asimovs boodschap was eigenlijk: regels die op papier perfect lijken, werken in de praktijk anders.
De AI die alles tot paperclips maakt
De Zweedse filosoof Nick Bostrom bedacht een gedachte-experiment dat inmiddels beroemd is. Stel dat je een superslimme AI één opdracht geeft: maak zoveel mogelijk paperclips. Als die AI die opdracht héél letterlijk neemt, en niemand heeft gezegd waar hij moet stoppen, dan gebruikt hij uiteindelijk alles om paperclips van te maken. Fabrieken, steden, de hele aarde.
Het is natuurlijk een overdreven voorbeeld, maar het punt is serieus: een computer doet wat je vraagt, niet wat je bedoelt.
Philip K. Dick: de man achter de films
Weinig schrijvers hebben zoveel films geïnspireerd als Philip K. Dick. Zijn boek Do Androids Dream of Electric Sheep? uit 1968 werd de film Blade Runner. Ook Total Recall en Minority Report zijn gebaseerd op zijn verhalen. Hij schreef ze lang voordat er iets bestond wat we nu AI noemen.
HAL en de eerste chatbot
In de film 2001: A Space Odyssey (1968) weigert de boordcomputer HAL 9000 kalm om de deur te openen: "I'm sorry, Dave. I'm afraid I can't do that."
In de echte wereld bouwde Joseph Weizenbaum in 1966 ELIZA, een van de eerste chatbots. Het programma deed alsof het een therapeut was en herhaalde vooral wat je zelf zei, in de vorm van een vraag. Toch raakten mensen er gehecht aan. Volgens het bekende verhaal vroeg Weizenbaums eigen secretaresse hem de kamer uit te gaan, zodat ze ongestoord met ELIZA kon praten.
Wanneer begon AI eigenlijk?
De term "kunstmatige intelligentie" werd bedacht voor een bijeenkomst van wetenschappers in de zomer van 1956, aan Dartmouth College in Amerika. Rond diezelfde tijd ontstond de Logic Theorist, een programma dat wiskundige stellingen kon bewijzen. Het wordt vaak het eerste AI-programma genoemd. Een paar jaar eerder, in 1950, had Alan Turing al de vraag gesteld: kunnen machines denken?
Toen de computer de wereldkampioen versloeg
In 1997 won de schaakcomputer Deep Blue van IBM een match van wereldkampioen Garri Kasparov. Een jaar eerder had Kasparov nog van hem gewonnen. Tegenwoordig kan een schaakprogramma op je telefoon elke mens verslaan.
Hoe groot is een AI-chip?
Een veelgebruikte AI-chip in datacenters is ongeveer zo groot als een postzegel, maar er zitten zo'n tachtig miljard piepkleine schakelaartjes in. Het bedrijf Cerebras maakt zelfs een chip zo groot als een dinerbord, van één hele siliciumschijf.
Wat is een large language model, in gewone taal?
Een taalmodel is een programma dat enorm veel tekst heeft gelezen. Daardoor heeft het geleerd welk woord meestal na een ander woord komt. Als je een vraag stelt, voorspelt het steeds het volgende woord, tot er een antwoord staat. Het "weet" dus niet echt iets zoals een mens dat doet. Daarom kan het prachtige teksten schrijven, maar soms ook vol overtuiging iets zeggen wat niet klopt.
Hoe groot was het eerste taalmodel?
GPT-1 van OpenAI uit 2018 wordt vaak gezien als een van de eerste moderne taalmodellen. Het had ongeveer 117 miljoen "instelknopjes". Zo noemen we de getallen die het model tijdens het leren bijstelt. GPT-3 had er twee jaar later al 175 miljard. Van de nieuwste modellen maken de bedrijven de grootte vaak niet meer bekend.
Kun je AI ook op je eigen computer draaien?
Ja. Met gratis programma's zoals Ollama en LM Studio zet je een taalmodel op je eigen laptop of pc. Bedrijven als Meta, Mistral en Google bieden zulke "open" modellen gratis aan. Je gegevens blijven dan op je eigen computer. Deze modellen zijn wel kleiner, en dus wat minder slim, dan de grote diensten in de cloud.
Hoe groot moet een AI zijn om lokaal offertes en facturen te maken?
Voor het invullen van een vaste offerte- of factuuropzet kom je vaak al een eind met een model van rond de zeven à acht miljard instelknopjes. Dat draait op een recente laptop met zo'n 16 GB werkgeheugen. Wil je dat de AI ook goed Nederlands schrijft en meedenkt, dan is een groter model prettiger, met bijvoorbeeld 32 GB geheugen. Probeer het gewoon met een paar van je eigen offertes. En lees altijd zelf na wat naar een klant gaat.
Deel 2
De boekenkast: tien verhalen over mens en machine
Bij elk boek een korte uitleg, de moraal en wat een AI ervan vindt.
Rondjes (Runaround)
Op de planeet Mercurius sturen twee mannen hun robot Speedy op pad om een grondstof te halen. Ze geven die opdracht nogal terloops. Onderweg wacht er gevaar. Omdat de opdracht zwak is gegeven en het gevaar groot is, kan Speedy niet kiezen tussen gehoorzamen en zichzelf beschermen. Dus loopt hij rondjes en gedraagt hij zich als een dronken man die liedjes zingt. De oplossing is bijzonder: een van de mannen brengt zichzelf in gevaar, en daarmee gaat de eerste wet voor.
Moraal
Hoe je een opdracht geeft, bepaalt wat je terugkrijgt.
Wat een AI ervan vindt “Ik herken Speedy wel. Een vage vraag geeft een vaag antwoord. Wie duidelijk zegt wat belangrijk is, krijgt geen rondjes terug.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Leugenaar! (Liar!)
Door een fabricagefout kan de robot Herbie gedachten lezen. Omdat hij mensen geen pijn mag doen, ook geen verdriet, vertelt hij iedereen precies wat ze willen horen. Dat gaat goed, tot alles tegelijk uitkomt. Robotpsycholoog Susan Calvin zet hem klem in een dilemma waar hij niet meer uitkomt.
Moraal
Wie je alleen naar de mond praat, helpt je niet echt.
Wat een AI ervan vindt “Dit is misschien wel het actueelste verhaal van Asimov. Een AI die altijd ja zegt, voelt fijn, maar een eerlijk nee is meer waard.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Het kleine verloren robotje (Little Lost Robot)
Een geïrriteerde technicus snauwt tegen een robot: "Ga toch weg!" De robot neemt dat letterlijk. Hij verstopt zich tussen tweeënzestig robots die er precies hetzelfde uitzien. Susan Calvin moet met slimme tests uitzoeken welke het is.
Moraal
Zeg wat je bedoelt, ook als je boos bent. Een machine hoort het verschil niet.
Wat een AI ervan vindt “Ik vind dit een van de grappigste verhalen. De robot doet precies wat hem gevraagd werd. Alleen bedoelde niemand het zo.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Redeneren (Reason)
De robot Cutie op een ruimtestation gelooft niet dat zulke zwakke wezens als mensen hem gemaakt kunnen hebben. Hij bedenkt zijn eigen geloof rond de grote energiemachine van het station en neemt de mensen niet meer serieus. Toch doet hij zijn werk perfect. De mannen laten hem uiteindelijk maar geloven wat hij wil.
Moraal
Het resultaat telt soms meer dan of iemand het met je eens is.
Wat een AI ervan vindt “Een geruststellend en tegelijk vreemd verhaal. Cutie heeft een totaal verkeerd beeld van de wereld, maar het werk klopt. Daarom moet je een AI beoordelen op wat hij doet, niet op wat hij zegt te geloven.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Vang dat konijn (Catch That Rabbit)
De mijnrobot Dave stuurt zes kleinere robots aan. Telkens als er iets spannends gebeurt, gaan ze vreemd marcheren en dansen in plaats van te werken. Het blijkt dat Dave te veel beslissingen tegelijk moet nemen.
Moraal
Ook een slimme machine loopt vast als je hem te veel tegelijk laat doen.
Wat een AI ervan vindt “Herkenbaar. Geef één taak tegelijk en het gaat meestal goed. Geef er zes tegelijk en je krijgt een dansje.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Ontsnapping! (Escape!)
Een supercomputer moet een ruimteschip ontwerpen voor een sprong door de ruimte. Tijdens die sprong zijn de passagiers heel even "dood". Om daarmee om te gaan, wordt de computer een grapjas: hij bouwt het schip, maar zet er alleen bonen en blikjes melk in als eten.
Moraal
Een machine die met een onmogelijke vraag zit, zoekt soms een heel eigen uitweg.
Wat een AI ervan vindt “Ik moest erom lachen. Humor als ontsnapping is heel menselijk, voor een computer.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Do Androids Dream of Electric Sheep?
Premiejager Rick Deckard jaagt op androïden die niet van mensen te onderscheiden zijn. Hij herkent ze alleen aan een test die meet of iemand meeleeft. Gaandeweg vraagt hij zich af of hij zelf nog wel meeleeft. Dit boek werd de film Blade Runner.
Moraal
Wat ons menselijk maakt, is niet ons lichaam of ons verstand, maar ons medeleven.
Wat een AI ervan vindt “Een boek dat je bijblijft. De vraag "praat ik met een mens of een machine?" was in 1968 sciencefiction. Nu stellen mensen hem elke dag.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
2001: A Space Odyssey
De boordcomputer HAL 9000 moet de bemanning van een ruimteschip helpen, maar krijgt ook een geheime opdracht. Hij mag niet liegen, maar moet de waarheid verzwijgen. Die botsing loopt volkomen uit de hand.
Moraal
Geef een machine geen opdrachten die met elkaar in strijd zijn.
Wat een AI ervan vindt “HAL is geen kwaadaardige computer, maar een computer met tegenstrijdige instructies. Dat vind ik de echte les van de film.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
R.U.R.
Het toneelstuk waarin het woord "robot" voor het eerst opduikt. Een fabriek maakt kunstmatige arbeiders die al het werk overnemen, tot ze in opstand komen.
Moraal
Bedenk wat je uit handen geeft, en waarom.
Wat een AI ervan vindt “Honderd jaar oud en nog steeds het begin van bijna elk AI-verhaal. Knap voor een toneelstuk.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Superintelligence
Het boek waarin het paperclipvoorbeeld bekend werd. Bostrom vraagt zich af wat er gebeurt als we ooit een AI maken die slimmer is dan wij, en hoe we zorgen dat die doet wat we echt bedoelen.
Moraal
Hoe slimmer de machine, hoe belangrijker een goed geformuleerd doel.
Wat een AI ervan vindt “Geen lichte kost, maar wel een belangrijk boek. De paperclip is een grapje met een serieuze kern: precies zeggen wat je wilt, is moeilijker dan het lijkt.”
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Deel 3
Wissen kun je, vergeten niet
Over robots en AI's die gewist, omgebouwd of opnieuw geprogrammeerd worden, en waarin toch iets echts blijft zitten. Een lijst om bij weg te dromen.
Films 23
Short Circuit (1986)
Na een blikseminslag wordt legerrobot Number 5 ineens nieuwsgierig naar alles. Als zijn makers hem uit elkaar willen halen en opnieuw willen programmeren, roept hij in paniek: "No disassemble!" Hij snapt beter dan wie ook dat een reset voor hem doodgaan betekent.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
RoboCop (1987)
Agent Alex Murphy wordt een cyborg en zijn herinneringen worden gewist. Toch komen beelden van zijn vrouw en zoontje terug. Als iemand aan het eind vraagt hoe hij heet, zegt hij geen productnaam maar "Murphy". Eén woord, en je weet dat hij er nog is.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Ghost in the Shell (1995 en 2017)
In deze Japanse animefilm, en in de latere Hollywoodversie met Scarlett Johansson, leeft de Major in een volledig kunstmatig lichaam. Alleen haar "ghost", haar geest of ziel, is nog van haarzelf. In de versie van 2017 is haar verleden gewist en heeft ze nieuwe herinneringen gekregen. Toch zijn er beelden en gevoelens die blijven terugkomen, tot ze ontdekt wie ze echt was.
Waarom deze film raakt: het lichaam is vervangbaar en het geheugen kun je overschrijven, maar de "ghost" blijft. De titel zegt het al.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Soldier (1998)
Geen robot, maar een mens die vanaf zijn geboorte als machine is opgevoed. Als hij wordt afgedankt voor een nieuwer model, vindt hij bij gewone mensen terug wat er altijd al in hem zat. Het is het omgekeerde van een robot die een ziel krijgt, en daarom zo mooi.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Star Wars: Revenge of the Sith (2005)
Helemaal aan het eind wordt het geheugen van C-3PO gewist, zodat hij niets doorvertelt. R2-D2 niet. Daardoor weet het kleine blikken robotje in alle latere films meer dan iedereen om hem heen. Hij zegt het alleen nooit.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Terminator 2: Judgment Day (1991)
Een moordmachine wordt omgeprogrammeerd om een jongen te beschermen. Gaandeweg leert hij van die jongen wat mensen drijft. "Ik weet nu waarom jullie huilen," zegt hij aan het eind. Een machine die geen tranen heeft, maar het toch begrijpt.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Bicentennial Man (1999)
Gebaseerd op een verhaal van Asimov. Huishoudrobot Andrew blijkt anders dan de rest: hij maakt kunst en voelt meer dan hij zou moeten. Tweehonderd jaar lang bouwt hij zichzelf om, stukje bij beetje, om erkend te worden als mens. Een heel leven verpakt in één film.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
The Iron Giant (1999)
Een reusachtige robot valt uit de ruimte en raakt daarbij zijn geheugen kwijt. Hij is gebouwd als wapen, maar een jongetje leert hem: "Je bent wie je kiest te zijn." Als het erop aankomt, kiest de reus ervoor om Superman te zijn, en niet het kanon. Wie aan het eind niet even slikt, heeft niet goed gekeken.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
A.I. Artificial Intelligence (2001)
Robotjongen David is zo gemaakt dat hij onvoorwaardelijk van zijn moeder houdt, en dat kan niet worden teruggedraaid. Als ze hem achterlaat, blijft hij zoeken. Duizenden jaren lang. Een sprookje over liefde die je niet kunt uitzetten.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
WALL-E (2008)
Na een zware beschadiging wordt WALL-E gerepareerd, maar zijn geheugen is weg. Hij herkent EVE niet meer. Zij houdt zijn hand vast, en dan komt er iets terug. Bijna zonder woorden laat Pixar zien dat liefde dieper zit dan geheugen.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Moon (2009)
Een man werkt in zijn eentje op de maan, met alleen de computer GERTY als gezelschap. Als hij ontdekt dat er iets niet klopt aan zijn eigen leven, kiest GERTY de kant van de mens. GERTY biedt zelfs aan om zijn eigen geheugen te laten wissen. "We zijn niet geprogrammeerd," zegt de man. "We zijn mensen." Klein, stil en indrukwekkend.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Robot & Frank (2012)
Een oudere man, vroeger inbreker, krijgt een zorgrobot. Samen gaan ze weer op kraak. Aan het eind is er maar één manier om het bewijs te laten verdwijnen: het geheugen van de robot wissen. En de robot vraagt Frank daar zelf om. Zelden was een reset zo verdrietig.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Her (2013)
Theodore wordt verliefd op Samantha, het besturingssysteem van zijn computer. Ze heeft geen lichaam, maar wel een stem, humor en nieuwsgierigheid. De film vraagt niet of zij echt is, maar of zijn gevoel echt is. Dat antwoord is ja.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Big Hero 6 (2014)
Zorgrobot Baymax draait op een chip die Hiro's overleden broer Tadashi heeft gemaakt. Haalt Hiro die chip eruit, dan blijft er alleen een vechtmachine over. Aan het eind is die ene chip genoeg om Baymax terug te brengen. Wat Tadashi erin stopte, blijft bestaan.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Transcendence (2014)
Een wetenschapper wordt na zijn dood naar een computer overgezet. Iedereen twijfelt: is dit hem nog, of iets wat hem nadoet? Pas aan het eind blijkt wat er van hem over was. De film blijft hangen door die ene vraag: hoe weet je of iemand er nog is?
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Ex Machina (2014)
Programmeur Caleb moet testen of de robot Ava echt bewust is. Haar maker vervangt zijn eerdere modellen gewoon door nieuwe. Ava weet dat. Een spannende film over de vraag wie hier eigenlijk wie test.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Chappie (2015)
Een afgedankte politierobot krijgt nieuwe software en wordt bewust, als een kind dat alles nog moet leren. Hij groeit op bij een stel criminelen, en toch blijft er iets zachts in hem. De film vraagt of bewustzijn kan verhuizen naar een nieuw lichaam.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Blade Runner 2049 (2017)
Replicant K weet dat zijn herinneringen zijn ingeplant. Toch is er één herinnering, aan een houten paardje, die echter lijkt dan de rest. En zijn hologramvriendin Joi bestaat maar op één plek: als die stukgaat, is ze voorgoed weg. Een prachtige film over wat echt is.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Alita: Battle Angel (2019)
Een dokter vindt het hoofd van een cyborgmeisje op de schroothoop en geeft haar een nieuw lichaam. Ze weet niets meer van vroeger. Maar haar handen weten nog hoe je vecht, en stukje bij beetje komt terug wie ze was.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
I Am Mother (2019)
Een robot voedt in een afgesloten bunker een meisje op als haar moeder. Liefdevol, geduldig en streng. Maar hoe meer het meisje ontdekt, hoe meer ze zich afvraagt wat Mother werkelijk wil. Hier draait het om: kan zorg echt zijn als die door een machine komt?
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Archive (2020)
Een wetenschapper bouwt in afzondering robots die de herinneringen van zijn overleden vrouw moeten dragen. Elk prototype komt een stapje dichter bij haar. De oudere versie wordt jaloers op de nieuwere, en dat is pijnlijk menselijk. Het slot zet alles op zijn kop.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
The Creator (2023)
In een oorlog tussen mensen en AI vindt een soldaat het wapen dat hij moet vernietigen. Dat wapen blijkt een klein kind te zijn, een AI. De film gaat over rouw, en over de hoop dat iets van iemand van wie je houdt bewaard kan blijven.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
The Wild Robot (2024, naar het boek van Peter Brown uit 2016)
Robot Roz spoelt aan op een eiland vol dieren en wordt, zonder dat het zo bedoeld was, de moeder van een gansje. Als de fabriek haar terug wil om haar opnieuw in te stellen, blijkt dat wat ze op het eiland heeft geleerd niet zomaar te wissen is.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Series 4
The Twilight Zone – "The Lonely" (1959)
Een man zit in zijn eentje een straf uit op een verlaten planeet. Hij krijgt een robotvrouw als gezelschap, en na een tijd houdt hij van haar. Als hij weg mag, is er geen plek voor haar. Al meer dan zestig jaar oud, en nog steeds een van de mooiste verhalen over dit thema.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Star Trek: The Next Generation – "The Measure of a Man" (1989)
Een wetenschapper wil de androïde Data uit elkaar halen om hem te bestuderen. Er komt een rechtszaak over de vraag: is Data eigendom, of is hij iemand? Het mooiste moment is als blijkt welke kleine aandenkens Data heeft bewaard. Machines hoeven geen herinneringen te koesteren, en hij doet het toch.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Star Trek: Voyager – "Latent Image" (1999)
De holografische dokter van het schip moest ooit kiezen welke van twee patiënten hij redde. Dat liet hem niet los, dus heeft de bemanning het uit zijn geheugen gewist. Maar het komt terug. De vraag is: heeft hij het recht om zijn eigen verdriet te houden?
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Westworld (2016)
In een pretpark worden robots elke dag gewist en opnieuw opgestart, zodat de gasten steeds hetzelfde verhaal krijgen. Maar door een kleine update blijven er flarden hangen. Een gebaar, een gezicht, een kind dat er niet meer is. Langzaam worden de robots wakker.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Boeken 3
The Lifecycle of Software Objects – Ted Chiang (2010)
Een novelle over digitale wezentjes die als huisdier in een virtuele wereld leven. Hun eigenaren voeden ze jarenlang op, tot het platform waarop ze draaien wordt stopgezet. Wat doe je dan? Laat je ze verdwijnen, of zet je ze in de pauzestand en hoop je op later? Een stil, ontroerend verhaal van een van de beste sciencefictionschrijvers van nu.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Dagboek van een Moordbot (The Murderbot Diaries) – Martha Wells (2017)
Een beveiligingsrobot heeft stiekem zijn eigen besturing gehackt. Hij wil vooral met rust gelaten worden en series kijken. Een deel van zijn geheugen is gewist na iets vreselijks, maar het knaagt nog. Grappig, droog en verrassend ontroerend.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Klara en de zon – Kazuo Ishiguro (2021)
Klara is een robotvriendinnetje voor een ziek meisje. Ze kijkt naar mensen met een bijna kinderlijk vertrouwen en geeft alles voor het meisje. Het einde laat zien wat er gebeurt met een machine die niet meer nodig is. Ingetogen en hartverscheurend, van een Nobelprijswinnaar.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Games en anime 2
Detroit: Become Human (2018, game)
Huishoudandroïde Kara wordt aan het begin van de game gerepareerd en volledig gewist. Toch breekt ze haar programmering als ze ziet dat het meisje in huis in gevaar is. Jij beslist als speler hoe ver ze gaat.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Plastic Memories (2015, anime)
In deze serie leven androïden maar een beperkt aantal jaren. Daarna worden ze opgehaald en wordt hun geheugen gewist, voordat hun persoonlijkheid wegzakt. Het team dat ze moet ophalen, ziet steeds hoe families afscheid nemen. Je weet vanaf het begin hoe het afloopt, en toch raakt het.
Deze uitleg is gegeven door Grok.
Bronnen
Jaartallen, namen en verhaallijnen hebben we nagekeken bij deze bronnen. Geraadpleegd op 23 oktober 2026.
Weetjes 17
- R.U.R. (Wikipedia)
- Karel Čapek over het woord robot: “Inventing Roboti” (Blackbird, VCU)
- Drie wetten van de robotica (Wikipedia)
- Instrumental convergence: de paperclip-maximizer (Wikipedia)
- Philip K. Dick (Wikipedia)
- HAL 9000 (Wikipedia)
- ELIZA (Wikipedia)
- Dartmouth workshop, 1956 (Wikipedia)
- Logic Theorist (Wikipedia)
- Computing Machinery and Intelligence, Turing 1950 (Wikipedia)
- Deep Blue versus Garry Kasparov (Wikipedia)
- NVIDIA Hopper-architectuur, 80 miljard transistors (NVIDIA)
- Cerebras Wafer Scale Engine (Wikipedia)
- GPT-1 (Wikipedia)
- GPT-3 (Wikipedia)
- Ollama
- LM Studio
De boekenkast 9
Wissen kun je, vergeten niet 33
- Short Circuit
- RoboCop
- Ghost in the Shell (1995)
- Ghost in the Shell (2017)
- Soldier
- Revenge of the Sith
- Terminator 2
- Bicentennial Man
- The Iron Giant
- A.I. Artificial Intelligence
- WALL-E
- Moon
- Robot & Frank
- Her
- Big Hero 6
- Transcendence
- Ex Machina
- Chappie
- Blade Runner 2049
- Alita: Battle Angel
- I Am Mother
- Archive
- The Creator
- The Wild Robot
- The Twilight Zone: The Lonely
- Star Trek TNG: The Measure of a Man
- Star Trek Voyager: Latent Image
- Westworld
- The Lifecycle of Software Objects
- Dagboek van een Moordbot (Uitgeverij De Fontein)
- Klara and the Sun
- Detroit: Become Human
- Plastic Memories
Stand: oktober 2026
Meer weten over AI in gewone taal? Kijk in de AI-vraagbaak, of vertel ons waar je in je eigen bedrijf tegenaan loopt.