De toekomst van AI, wat is realistisch voor de komende jaren?

Kort antwoord: niemand weet precies hoe AI zich ontwikkelt. Wel is duidelijk dat het gebruik snel groeit, dat AI steeds langere taken aankan en dat dezelfde prestatie steeds goedkoper wordt. Voorspellingen over banen, agents en energie zijn precies dat: voorspellingen. In dit stuk houden we feiten en verwachtingen uit elkaar.

Wat we nu weten

Steeds meer bedrijven gebruiken AI. Volgens het CBS gebruikte in 2025 33 procent van de Nederlandse bedrijven met tien of meer werknemers minstens één AI-technologie. In 2024 was dat 23 procent en in 2023 14 procent. Het verschil per sector is groot: in de informatie- en communicatiesector was het 70 procent, in de horeca, de bouw en vervoer en opslag 16 tot 21 procent. Nederland zit daarmee ruim boven het Europese gemiddelde van 20 procent, meldt Eurostat.

AI kan steeds langere taken aan. De onderzoeksorganisatie METR meet hoe lang de taken zijn (gemeten in de tijd die een menselijke expert erover doet) die AI-agents in de helft van de gevallen goed afronden. Tussen 2019 en 2025 verdubbelde die lengte ongeveer elke zeven maanden. Sinds 2024 ging het volgens hun nieuwste meting nog sneller. METR waarschuwt er zelf bij dat het vooral om nette, goed omschreven programmeer- en onderzoekstaken gaat. Rommelig werk uit de praktijk is lastiger.

Dezelfde prestatie wordt snel goedkoper. Epoch AI keek naar de prijs om een vast prestatieniveau te halen. Die daalde, afhankelijk van de taak, met een factor 9 tot 900 per jaar. De snelste dalingen zagen ze in het laatste jaar van hun meting, dus of dat tempo blijft, is onzeker.

Het AI Index-rapport van Stanford (2026) zet de stand op een rij:

Bedrijven wereldwijd investeerden in 2025 581,7 miljard dollar in AI, 130 procent meer dan een jaar eerder.
Op een test met praktische computertaken (Terminal-Bench) steeg het slagingspercentage van AI-agents van 20 procent in 2025 naar 77,3 procent.
Tegelijk lukt het robots maar in 12 procent van de gevallen om een gewone huishoudtaak uit te voeren, zoals kleren vouwen.
In de VS daalde het aantal softwareontwikkelaars van 22 tot 25 jaar sinds 2024 met bijna 20 procent, terwijl het aantal oudere collega's groeide.

Wat voorspellers verwachten

Let op: dit zijn verwachtingen van onderzoeksbureaus en instellingen, geen feiten.

Agents. Onderzoeksbureau Gartner voorspelde in juni 2025 dat meer dan 40 procent van de projecten met AI-agents eind 2027 gestopt is, door hoge kosten, onduidelijke opbrengst of slecht risicobeheer. Gartner verwacht ook dat in 2028 een derde van de zakelijke software agents bevat, en dat 15 procent van de dagelijkse werkbeslissingen dan zelfstandig door agents wordt genomen.
Banen. Het IMF schatte in januari 2024 dat bijna 40 procent van alle banen wereldwijd met AI te maken krijgt, en in rijke landen zo'n 60 procent. Van die banen in rijke landen kan volgens het IMF ongeveer de helft er baat bij hebben; bij de andere helft kan de vraag naar werk of het loon dalen. De Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) kwam in mei 2025 uit op een op de vier werkenden in een beroep met enige blootstelling aan generatieve AI. In rijke landen gaat het om 34 procent van de banen. Weinig banen bestaan volgens de ILO uit taken die helemaal te automatiseren zijn; de organisatie verwacht vooral dat banen veranderen, niet dat ze verdwijnen.
Energie. Datacenters gebruikten in 2024 ongeveer 1,5 procent van alle stroom ter wereld. Het Internationaal Energieagentschap (IEA) verwacht in zijn basisscenario dat dit in 2030 meer dan verdubbeld is, tot ongeveer 945 terawattuur. Dat is iets meer dan wat Japan nu in een jaar verbruikt. AI is daarbij de grootste aanjager.

Wat al vastligt: de regels

De Europese AI Act geldt al deels en wordt de komende jaren verder ingevoerd. Na de aanpassing van 2026 gelden de regels voor hoog-risico-AI vanaf 2 december 2027 en 2 augustus 2028. Zie De EU AI Act in het kort.

Wat echt onzeker is

Of de trends doorzetten. Snelle groei in het verleden is geen garantie voor de toekomst. Ook METR en Epoch zeggen dat zelf.
Hoe goed AI het in de praktijk doet. Tests meten nette taken. Werk met klanten, uitzonderingen en halve informatie is moeilijker te meten.
Of er genoeg stroom en chips zijn. Het IEA schat dat ongeveer een vijfde van de geplande datacenters vertraging kan oplopen als problemen met het stroomnet niet worden opgelost.

Wat betekent dit voor jouw bedrijf?

Begin klein en concreet. Kies werk dat vaak terugkomt, duidelijk omschreven is en waarvan je het resultaat makkelijk kunt controleren. Zie Vijf praktische toepassingen van AI voor het mkb.
Houd een mens in de lus. Ook goede agents maken fouten. Laat een medewerker belangrijke stappen goedkeuren, zeker als er geld, klantgegevens of afspraken mee gemoeid zijn.
Reken niet op vandaag, maar ook niet op morgen. Wat nu duur is, wordt misschien snel goedkoper. Kies oplossingen waarbij je later makkelijk van model kunt wisselen.
Investeer in je mensen. De AI Act verplicht je al om te werken aan AI-kennis in je team, en het zijn je mensen die AI goed of slecht inzetten.

Stand: oktober 2026. Cijfers en voorspellingen worden regelmatig bijgewerkt; controleer de actuele situatie bij de bron.

Bronnen

Geraadpleegd op 23 oktober 2026.