Van Hangzhou tot je huisarts: Aziatische AI en de toekomst

Als je aan AI denkt, denk je waarschijnlijk aan Amerikaanse namen. Maar een deel van het spannendste werk gebeurt in Azië, en een groot deel daarvan mag iedereen gratis gebruiken. In dit stuk lees je wie die spelers zijn, hoe het zit met chips en geheugen, en waarom AI het leven van miljarden mensen beter kan maken.

DeepSeek: de nieuwkomer die iedereen verraste

DeepSeek is een jong AI-bedrijf uit Hangzhou in China. Het is opgericht in 2023 door Liang Wenfeng en komt voort uit High-Flyer, een beleggingsfonds dat hij eerder had opgericht en dat met AI belegt. Begin 2025 bracht het een model uit dat kon redeneren op het niveau van de grote Amerikaanse modellen. Volgens DeepSeek zelf kostte de training maar een fractie van wat de concurrenten uitgeven. Experts discussiëren nog over hoe dat precies zit, maar de schok was groot. Op één dag, 27 januari 2025, zakte de beurswaarde van chipmaker Nvidia met bijna 600 miljard dollar.

Wat DeepSeek bijzonder maakt, is niet alleen de kwaliteit, maar vooral de zuinigheid. Het bedrijf liet zien dat je met slimme technieken veel kunt bereiken zonder de allerduurste computers.

Alibaba en Qwen: een hele familie modellen

Alibaba kennen veel mensen van de webwinkel AliExpress. Het bedrijf maakt ook een reeks AI-modellen die Qwen heten. Die zijn er in allerlei maten: van klein genoeg voor een laptop tot groot genoeg voor zware taken. Wereldwijd bouwen ontwikkelaars er hun eigen toepassingen mee. Volgens Hugging Face, de grootste website waar je open AI-modellen kunt downloaden, is Qwen daar in 2026 zelfs de meest gedownloade familie van open modellen.

Wat betekent open source hier?

Bij software betekent open source dat de broncode vrij te bekijken en te gebruiken is. Bij AI ligt het iets anders. Meestal geven bedrijven de "gewichten" vrij. Dat zijn de miljarden getallen waarin het model heeft opgeslagen wat het geleerd heeft. Daarom spreken experts vaak liever van "open gewichten". Je kunt het model downloaden en zelf gebruiken, maar je weet niet altijd precies hoe en waarmee het getraind is.

Het voordeel: iedereen kan het gebruiken. Een bedrijf kan zo'n model op zijn eigen computer laten draaien, zodat klantgegevens niet het huis uit gaan. Onderzoekers kunnen erop voortbouwen, en kleine bedrijven hoeven niet afhankelijk te zijn van één grote leverancier.

Het nadeel: je weet niet altijd met welke gegevens het model is getraind. Sommige Chinese modellen ontwijken gevoelige politieke onderwerpen. En als iets eenmaal vrij online staat, kan iedereen het gebruiken, ook mensen met minder goede bedoelingen.

Het spannende: de beste open modellen lopen steeds minder achter op de beste gesloten modellen. Slimme AI wordt zo iets wat de hele wereld kan gebruiken, niet alleen een handvol bedrijven.

AI op je telefoon: toekomstmuziek of al werkelijkheid?

Allebei een beetje. Kleine AI-modellen draaien nu al op telefoons. Apple en Google zetten er zelf een op hun nieuwere toestellen. Ze helpen je bijvoorbeeld een bericht samenvatten, een tekst verbeteren of foto's doorzoeken, zonder dat er iets naar internet gaat. Ook open modellen in kleine maten kun je tegenwoordig op een goede telefoon of laptop zetten.

Maar het eerlijke verhaal is dat de allerslimste modellen te groot zijn voor een telefoon. Ze hebben veel meer geheugen en rekenkracht nodig dan er in je broekzak past. Wat er nu gebeurt, is dat kleine modellen in hoog tempo beter worden. Wat vandaag alleen in een datacenter kan, past over een paar jaar misschien in je telefoon. Hoe snel dat precies gaat, weet niemand.

Geheugenchips: zitten we vast?

AI draait niet alleen op rekenchips. Er is ook heel veel snel geheugen nodig, om het model en alle berekeningen tijdens het werk vast te houden. De beste AI-chips gebruiken een speciaal, gestapeld soort geheugen. Dat komt vrijwel volledig van drie bedrijven: SK Hynix en Samsung in Zuid-Korea en Micron in Amerika.

Omdat iedereen tegelijk AI-datacenters bouwt, is de vraag naar dat geheugen enorm. Fabrieken schakelen over op AI-geheugen, en daardoor is ook gewoon computergeheugen schaarser en duurder geworden. Sinds oktober 2025 gaan de prijzen hard omhoog: gewoon werkgeheugen voor pc's werd binnen een paar maanden ongeveer drie keer zo duur. En het is nog niet voorbij. Marktonderzoeker TrendForce verwacht dat geheugen eind 2026 nog eens 10 tot 20 procent duurder wordt, al gaat de stijging minder snel dan eerder dit jaar. Het tekort aan AI-geheugen duurt naar verwachting nog tot 2028. Ook makers van laptops en telefoons merken dat. Een echte blokkade is het niet, maar het remt wel af en het kost meer.

Waarom bouwt Nvidia bijna alle beste AI-chips?

Nvidia maakte oorspronkelijk chips voor games. Die bleken toevallig heel geschikt voor precies het soort rekenwerk dat AI nodig heeft: heel veel kleine sommen tegelijk. Daarnaast bouwde Nvidia al in 2006, twintig jaar geleden, software waarmee programmeurs die chips makkelijk kunnen gebruiken. Daardoor werkt bijna alle AI-software standaard met Nvidia. Overstappen naar een ander merk is veel werk, en dat is Nvidia's grootste voorsprong.

Er zit ook een Nederlands stukje in dit verhaal. Nvidia laat zijn chips maken door TSMC in Taiwan. TSMC kan die chips alleen maken met de geavanceerde machines van ASML uit Veldhoven. Zonder Nederlandse techniek geen AI-chips.

Hoe ver is China?

Amerika verbiedt de verkoop van de nieuwste AI-chips en de modernste chipmachines aan China. Sinds begin 2026 mag een ouder Nvidia-model, de H200, wel weer verkocht worden, maar alleen met een vergunning en onder strenge voorwaarden. Daarnaast bouwt China zijn eigen chips, vooral via Huawei, steeds vaker in eigen fabrieken. Ze zijn bruikbaar en worden steeds beter. In de eerste helft van 2026 verkocht Huawei in China al bijna evenveel AI-chips als Nvidia. Maar qua kracht liggen ze nog achter: de beste Chinese chips lijken volgens onderzoekers meer op wat Nvidia zo'n vijf jaar geleden maakte, en de Chinese chipfabrieken lopen drie tot vijf jaar achter op TSMC. Het grootste obstakel is dat China de allermodernste machines van ASML al sinds 2019 niet mag kopen. China werkt aan een eigen versie, maar die is nog lang niet klaar voor gebruik in fabrieken. China compenseert dat deels met slimme software, zoals DeepSeek liet zien.

Het mooiste deel: wat AI kan betekenen voor miljarden mensen

Bij AI denken veel mensen aan chatbots en slimme teksten. Maar de grootste winst ligt misschien in gezondheid.

Nieuwe medicijnen sneller vinden. Medicijnen ontwikkelen duurt vaak meer dan tien jaar. Met AI kunnen onderzoekers veel sneller voorspellen welke stoffen kansrijk zijn. Een bekend voorbeeld is AlphaFold, dat de vorm van eiwitten kan voorspellen. Dat leverde twee van de makers, Demis Hassabis en John Jumper, in 2024 de Nobelprijs voor Scheikunde op.

Een eerste blik op een plekje. Stel, je ziet een vreemd plekje op je huid. Je maakt een foto, en de AI zegt: "Ik ben geen dokter, maar dit is iets om je huisarts te laten zien." Of juist: "Dit lijkt onschuldig, maar houd het in de gaten." AI vervangt de arts niet, maar helpt mensen om op tijd naar de dokter te gaan.

Zorg waar geen dokter is. In Nederland ga je zo naar de huisarts: er is hier ongeveer één arts op elke 260 inwoners. In Oeganda is dat één arts op ruim 5.000 inwoners, en in Niger zelfs één op ongeveer 26.000. Op het platteland is het vaak nog veel minder. Met een simpele telefoon of een terminal in het dorp en een AI-assistent kunnen mensen basisvragen stellen. Wat moet ik doen bij koorts? Is deze wond ontstoken? Wanneer moet ik naar een kliniek? Een verpleegkundige met AI aan haar zijde kan veel meer mensen helpen dan zonder.

Juist hier maken open modellen het verschil. Als goede AI gratis te downloaden is, kunnen ook landen en ziekenhuizen zonder groot budget ermee aan de slag, in hun eigen taal en op hun eigen apparaten.

Tot slot

De toekomst van AI wordt niet alleen in Silicon Valley gemaakt, maar ook in Hangzhou, Zuid-Korea, Taiwan en Veldhoven. Er zijn echte vragen: over chips, over eerlijkheid, over wie welke modellen gebruikt. Maar de richting is hoopvol. Slimme hulp komt binnen bereik van steeds meer mensen, en daar kan iedereen beter van worden.

Stand: oktober 2026.